Sizi tanıyabilir miyiz? Sporla ve denizle ilişkinizi anlatır mısınız?

Puro ve içki uzmanıyım. Şarap dışında bütün içkilerde uzmanlık belgesine sahibim. Şu anda da bu kültürü aktaran bir kültür elçisi olarak hem tadımlar düzenliyorum hem danışmanlıklar veriyorum. Ayrıca da farklı etkinlikler ve atölyeler de gerçekleştiriyoruz. 

Sporla ilişkim şöyle; ben eski basketbolcuyum ancak diz kapağım kırıldıktan sonra başka bir yön seçtim kendime. Bir süre kurumsal firmalarda çalıştıktan sonra artık en doğru yeri buldum diye düşünüyorum. Tarih araştırmak, aynı zamanda keyifli ortamlarda çalışıyor olmak bana en uygunu oldu.

Biz İzmirliyiz. Zamanında o kadar villalar, evler yokken Çeşme’ye çok erken gidilir ve hafta sonunda çadır kurulmuş. Ben de nerdeyse mart ayında deniz kenarında bir çadırda doğuyormuşum, son anda yetiştirmişler. 

Denizcilik tarafında ise balığa çıkmayı çok severim. Diş hekimi olan dayım orkinos avına çok meraklı ve Amerikan tipi balıkçı teknesi var. Onun profesyonel miçoluğunu yaptım uzun zaman. Alaçatı’da balıkçılık turnuvasında üçüncülüğümüz bile var. Hani vücudumuzun yüzde yetmişi su olduğu için aslında insanın da su gibi olduğuna ve kendimizi suyun yakınında çok daha iyi hissettiğimize inanıyorum. O yüzden deniz benim için gerçekten ayrıdır. Geçen haftadan beri Çeşme’deyim ve deniz kenarında olduğum, köpeğim yüzdüğü için çok mutluyum. 

Denizcilikle içkinin kesiştiği çok nokta var. Belli ülkelerde belli içkilerin yaygınlaşmasından tutun, deniz seyahatleriyle başka yerlere taşınması, kolonileşme döneminde yaşanan gelişmeler vs. Bu kesişimle ilgili bize anlatabileceğiniz anekdotlar var mı?

Romun denizcilikte çok önemli bir yeri var. Denizcileri iskorbüt hastalığından korumak için limon suyu eklenmiş rom içirirlermiş. Üzerinde güneş batmayan imparatorluk İngiltere sayesinde de Hindistan gibi birçok deniz aşırı ülkeye bu içki tanıtılmıştır ve tüketilmeye başlamıştır. Cin toniğin de böyle bir hikayesi vardır. Hindistan’da sıtmadan korunmak için askerlere tonik içme emri veriyorlar ama kimse tadını beğenmediği için içmiyor. O yüzden içine cin koyarak tüketilmeye başlıyor ve cin tonik ortaya çıkıyor. Bunun dışında çok güzel bir hikaye daha var. Amerika’da biliyorsunuz metrikler inçtir, ölçü için. İçkide de alkol oranında proof (kanıt) kullanırlar. Yani bir Amerikan viskisi aldığımızda yanında, hacmen %45 ya da %50 alkol yazar ama yanında da bir proof yazar. Eski dönemde limandan ayrılmadan önce vergi memurları teknelerdeki fıçıların içerisindeki alkol miktarını kontrol edermiş. Tabii ki ellerinde hidrometre olmadığı için barutun üzerine fıçıdan aldıkları alkolü döker, yanma miktarına göre alkol oranını tayin ederlermiş. Yanıyorsa alkol oranı yüksek, yanmıyorsa alkol oranı düşük demektir. Bu da bir proof yani kanıttır.  %45 alkollü bir viski içiyorsunuz 90 proof yazar gibi...

Bir de fıçı etkisinin gemilerde uzun süre yolculuklarda anlaşıldığı da düşünülebilir. Aslında içine koyulan hangi içki olursa olsun o fıçıda beklediğinden ve bir süre sonra içine infüze olan farklı kimyevi reaksiyonlardan dolayı farklı tatlara sahip olduğu söylenir. ‘Barrel aging’ fıçıda bekleme etkisinin de buradan ortaya çıktığı söyleniyor.


Çalkalanmanın da bir etkisi oluyordur...

Çalkalanma ve güneş tabii ki çok istenen bir şey değil. IPA biralarının açılımı India Pale Ale’dir. Dünyanın en büyük şirketi olan East India Company’den geliyor ama hikayesi daha tatlı tabii ki. İngiliz sömürgesinde Hindistan’da bira içmek isteyen askerlere bira yolladıklarında, o biralar çalkalandığı ve güneş gördüğü, nem aldığı için çok çabuk bozuluyor. Bira zaten çok hassas bir içkidir. Sonrasında bunu şerbetçi otunun koruculuğundan yararlanarak, onun miktarını iki katına çıkartarak çözüyorlar. Buna da India Pale Ale diyorlar. Yani denizle ilgili hikaye çok... 

Açık denizde içki içmenin bir adabı var mı? Ya da teknede içki içmenin görgü kurallarından bahsedebilir miyiz? 

Öncelikle seyir esnasında içki tüketilmemesi gerektiğini vurgulayayım. Bu hem kendinizin ve teknenizin seyir emniyeti bakımından hem de yasal olarak sakıncalıdır. Biz demirli halleri konuşuyoruz. 

İçki içtiğiniz zaman, belli miktar alkol tükettikten sonra dengenizi bozmaya başlar. Deniz zaten beklentinizin dışında hareket eden bir yer olduğu için yolcu iken de açık denizde içki içmek için bir kere dikkatli, dirençli ve bilinçli olmak lazım. Sarhoş olma dediğimiz aslında birazcık denge kaybının ya da alkol miktarından etkilenmenin daha fazla olduğu yerdir. O yüzden de denizciler alkole daha dayanıklı olur. Çünkü denizde içebiliyorsa karada neler içebilir! (Gülüyoruz) 


Kaptan içerse ne içer?

Şimdi ülkemiz adını konuşuyorsak tabii ki rakı bizim geleneksel içkimiz. O sebeple denizde rakı içmek tabii ki çok keyifli. Genel anlamda bakıldığında kaptanlar bir-iki kadeh belki içer ama tabii açık denizde, seyir halinde olmanın bir sorumluluğu vardır. Akşam vakti gün batımında ya da dümeni devrettiğinde içer demek lazım. Ama eski dönemlerde kaptanların çok içip ayakta kalabilen sert adamlardan seçildiğini ve dolayısıyla çok içtiğini de biliyoruz. 

Hava durumlarıyla içkileri eşleştirebilir miyiz? 

Bu insanların tüketim psikolojisinde de yer alan bir etken. Mesela kışın bira çok fazla tüketilmez. İnsanlar birayı deniz, güneşle eşleştirdiği için kışın bira içme oranları düşer. O yüzden güneşli havalara doğrudan birayı söyleyebilirim. Ama güzel bir meltem varsa çok güzel bir şampanya size eşlik edebilir. Her zaman sofra kurulduğunda yanına insan rakı ister. Kışın ise biraz da sert içkiler içinizi ısıtacaktır. Konyak ya da viski gibi. Hem de bir iki yudum da belki o anın stresini sizden alacaktır. Uzun bir seyirden geldiniz. Yorgunsunuz. Tekne demir attı. Bir kadeh viski çok iyi gelecektir. Hem alkol oranıyla hem o anda damağınızda yudum yudum bıraktığı tattan ötürü. Yemekten önce yorgunluğunuzu alır. Ya da iyi bir rom bulursanız o da olabilir.

Hiç teknede viski tadımı yaptınız mı?

Evet, viski, konyak tadımı yaptım, bir de viski-puro tadımı yaptım. Zor bir tadımdı açıkçası. Dalgalı bir gündü. Tadım sırasında sadece yudum alır, tamamını içmezsiniz. Ona rağmen dalganın etkisi hepimize sirayet etti. Bir de hava çok soğuktu ve herkes tadımı bırakıp viskileri bayağı içmeye başladı. Ama teknedeki tadımın keyfi gerçekten başka oluyor. Çünkü denizin üstündesiniz, yetiştirmeniz gereken bir şey yok. Rahatlıyorsunuz. 

Dalgaların arasında unutulmaz bir sofra anınız var mı? 

Ben kafamı boşaltabildiğim için balığa çok çıkmayı seviyorum. Çeşme ya da Karaburun’da balık rotaları çok keyiflidir. Ben hayatımda ilk defa portatif mangalı yine böyle bir balıkçı teknesinde gördüm. Balık gelmedi, tutamayınca balıkçıya yanaşıp satın aldık. Kaptan bir anda portatif mangalını çıkardı ve ateş yandı. Biz o balıkları yedik. Dönerken marketten balık alıp biz bunları tuttuk diye eve götürmüştük.

Deniz kenarında yetişen üzümlerin içki kalitesine etkisi olur mu? Tuzlu hava içkinin yapısını nasıl etkiler?

Özellikle meyve bazlı, üzüm bazlı içkilerde iklim şartları tabii ki çok büyük etkiye sahip. Teruar çok önemli ve her yıl aynı rekoliteyi yakalayamıyorsunuz. Aynı üzümü aynı işçilikle işleseniz bile doğa onu değiştirebiliyor. Kimi zaman rüzgâr sertleşiyor ve üzümün karakteri bir anda değişiyor. Zaten üzüm dediğiniz zaman deniz kenarı, hafif meltem mutlaka gerekiyor. Eski dönemde bile Orta Avrupa bira üretirken kıyı kesimleri Akdeniz ülkeleri şarap üretmişler. Bu, tadına da mutlaka etki ediyor. Viski için de keza. İskoçya’da da birçok viskide deniz tadı alındığı, daha doğrusu deniz tuzu ya da iyotun tada etki ettiği, bunun da aslında iklimle ve denizin kenarında olmasıyla ilgili olduğu söyleniyor. Bazı araştırmalar bunun aslında tada çok az etkisi olduğunu söylese de psikolojik olarak bile o lezzeti alabiliyorsunuz. 


Bazı içkiler neden deniz kenarında daha lezzetli gelir? 

Domates suyunu normalde tüketmezsiniz ama farklı irtifada ve farklı psikolojide, uçakta bir seyahatteyseniz o domates suyu daha lezzetli gelir. Bunun hem psikolojik olarak hem bilimsel olarak açıklaması var. Deniz ise artık keyif yaptığımız bir yer ve deniz kenarında içilen içkilerde de keyif tabii ki artıyor. İnsanların tükettiği anda içlerindeki hissiyat neyse onu fazlalaştırmak üzere çalışır aslında içki. O yüzden de siz deniz kenarında arkadaşlarınızla sohbet ediyorsanız, önünüzde çok güzel bir sofra varsa zaten o tat katlanarak artar.

Kadeh seçimi neden önemli? 

İyi bir soru. Birçok içkinin kendi kadehi mevcut. Bira için neredeyse her çeşidin kendi bardağı var. İçerisinde bulunan tat ve koku profillerini size doğru yansıtması açısından bardak çok önem taşıyor. Bazı içkiler biliyorsunuz bardakla değil, kadehle içiliyor. Çünkü bacağından tutuyorsunuz, elinizin sıcaklığının geçmemesi gerekiyor. Konyak gibi bazı içki kadehlerini de elinizin sıcaklığının geçmesi için avuç içiyle tutuyorsunuz. Ama biraya ya da rakıya baktığımızda biraz daha benzer bardaklar kullanılıyor. İçkiyi tükettiğinizde onun tadını, kokusunu alabilmek için farklı bardaklar kullanılmasının bilimsel olarak da tada etkisi olduğu bir gerçek. Ben bunun videosunu da yapmıştım Instagram’da.

Kendi tekneniz olsaydı nasıl bir bar tasarlardınız?

Bir kere mutlaka kapalı alanda bir bar tasarlardım. Ama ben açık mutfakları ve açık barları çok seviyorum. Dışa açılabilecek ama mutlaka içindekilerin dökülmeyeceği ve kırılmayacağı, şişelerin yuvaları olan bir bar tasarımı yapardım. Ayrıca doğru derecede soğutulması da gerekiyor. Eğer limitsiz bir bütçem varsa böyle puro odaları gibi küçük nemi ve ısıyı koruyan bir bar tasarlardım. Çünkü tekneniz marinada bile dursa açıkta bıraktığınız viski altı ay sonra gittiğinizde bozulmuş olabilir.

Beş içkiyle bir tekne barı kurmak isteseniz neleri seçersiniz? 

Şampanyayı yazarız bir kere. Viski, rom, konyak arasında bir seçme yapardım, benim tercihim viskiden yana olurdu. Bira mutlaka olması gerekiyor. Herkese hitap eden bir içki olduğu için. 

Balık ya da ahtapotlu bir rakı sofrası mutlaka kurulur. Belki bir geceyi shot ile bitirme ihtiyacı olabilir o yüzden ona uygun bir seçenek bulundurulabilir. Ya da kokteyli düşünerek iyi cinler koyardım. Hem kokteyl içinde hem sek olarak tüketebilirsiniz. 


Bira hangi çeşit olurdu?

Biraz düşük alkollü pilsener tarzı biralar 4-5 °C’de tüketilir ve çok çabuk bozulur. O yüzden birazcık daha yüksek alkollü ve kolay bozulmayacak siyah biralara yönelmeyi düşünebiliriz ve ‘stout’ dediğimiz türü seçebiliriz. Ben stout çok severim hatta siyah bir Labrador’um var ve onun ismi de Stout. Bir de koruyuculuk açısından şişe yerine mutlaka kutu tercih ederim.

Hayalinizdeki bir tekne sofrasındasınız, ne yiyorsunuz ve ne içiyorsunuz? 

Burada Ata Demirer filmleri devreye giriyor. O kadar ruha dokunan filmler yapıp o teknelerdeki, denizdeki keyfe özendiriyor ki bizleri. Onun filmlerini izlerken de zaten bir kadeh koyuyorum. Benim için teknede tabii ki ilk tercih rakı. Rakı deyince mutlaka güzel bir ahtapot, yanına kalamar belki, çimlenebileceğim kadar meze ve arkasında da böyle keyifle tuttuğum bir balık olsun isterdim. Hem insanlara o sofrayı kendim hazırlamak hem de kendi tuttuğum balığın yenmesini isterdim. 


Çağdaş Arman Bulut’tan havuzluk sohbetlerine eşlik edecek bir kokteyl tarifi

Negroni del Mare 

Malzemeler

  • 30 ml cin
  • 30 ml kırmızı vermut (tatlı vermut)
  • 30 ml İtalyan bitter likörü
  •  1 çay kaşığı temiz deniz suyu (veya birkaç kristal deniz tuzu) 
  •  Buz
  •  Portakal kabuğu (garnitür için)

Hazırlanışı

1. Geniş bir bardağa bol buz koyun.

2. Cin, vermut ve İtalyan bitter likörünü sırayla ekleyin.

3. Üzerine 1 çay kaşığı temiz deniz suyu ya da bir tutam deniz tuzu katın.

4. İyice karıştırın.

5. Portakal kabuğunu sıkarak kabuk yağını üstüne bırakın, sonra bardağa atın.

Notlar

  •  Deniz suyu, kokteyle hafif bir umami ve mineral dokunuş katar.
  •  Tuz miktarı fazla olursa tadı bozulur; dikkatli ekleyin.
  •  ‘Negroni del Mare’ serinletici, kompleks ve tekneye çok uygun bir yorumdur.