Lityum piller artık su temasına karşı daha korumalı

Akülerinizi yerinden oynatmadan, değiştirmeden ya da bakımdan önce ilk yapmanız gereken, fotoğrafını çekerek kablo bağlantı düzeneğini kaydetmek olmalıdır. Akülerin bağlantı sırasının yanında direkt bağlı kabloların hangi düzende oldukları sonrasında oldukça kafa karıştırıcı olabilir.

Daha sonra akülerinizin üzerine kalınca bir bez, belki bir havlu sererek işleme başlamanızı tavsiye ediyoruz.

Lityum piller artık su temasına karşı daha korumalı

Akülerin bağlantısını keserken önce (-) sonra (+) ucu çıkarmayı unutmayın. Aküleri yerinden oynatırken her ne kadar marin vs. olsalar da yine de kapaklardaki sızıntı ihtimaline ve akma riskine karşı dik kaldırın. Bel fıtığı olan denizcilere ciddi uyarı! Ortalama 20-30 kilogramlık aküleri kaldırırken belinizi iyi kollayın. Kapaklardan dışarı sızacak sıvı sülfürik asitir ve oldukça tehlikelidir. Elinize, üstünüze başınıza bulaştığında oldukça yakıcı, aşındırıcı etkisi olacaktır. Olur da bir yere dökülürse hemen üzerine bol miktar su dökün. 

Terminallerin bakımı

Terminaller sıkı olmalıdır ancak sıkarken de koparmayın. Gevşek terminallerde iletim daha zayıf olacak ve zayıf temaslı yerlerde korozyon olacaktır. Yeni tip akülerin terminal bağlantıları artık krom cıvatalarla yapılmaktadır. Böylece eski tip terminal bağlantılarındaki biraz muallakta olan temas konusu biraz daha güvenli hale gelir. Eski terminallerde gevşeyip çıkma sorunu varken yeni tip cıvatalı yapılarda bu daha güvenilirdir. Eğer akünüz eski tip terminal kullanıyorsa sık sık korozyon durumu kontrol etmeli, gerekirse çıkarıp hafif bir zımpara ile temizlenmeli ve yeniden takılmalıdır. Üzerlerine de az bir miktar vazelin sürmekte fayda vardır. 

Sulu tip akülerde tam bakımsız yazsa da siz yine de su seviyelerini kontrol edin. Zira bu tip akülerde de su eksilmesi gözlenebilir. Yılda bir bu seviyeler kontrol edilip gerekirse saf su ilave edilir. Su ilavesi sadece plakaların üzerini örtecek seviyeye kadar gelmelidir.

Akülerin şarjı

Genellikle sulu akülerin seviyesini %50’nin altına düşürmek akülerinize zarar verir. AGM ve jel akülerde bu biraz daha toleranslıdır, yeni nesil lityum iyon akülerde de teknolojisine göre değişiklik gösterir. Dolayısıyla kullandığınız akünün üretici verilerini mutlaka kontrol etmek gerekir. Tam dolu bir akü, herhangi bir şarj sistemine bağlı olmadığı anda 12,6-12,8 volt değere sahip olmalıdır. Bu ölçümü kontrol etmek için kısa bir süreliğine hidroforunuzu çalıştırıp bu süre boyunca akünüzün voltajının 12,25 ve üstünde olduğunu kontrol edin. Eğer 12’den daha aşağıya çöküyorsa akünüzün şarja ihtiyacı vardır. Eğer yeni şarj olmuşsa bu maalesef akünüzün ölü olduğu anlamına gelir. Eğer çökmüyorsa hidrofor durduktan sonra da voltajının 12,6-12,8 volt bandında kalıp kalmadığını kontrol edin. 

Sulu kurşun, AGM veya jel akülerde akü şarj durumunu kısmen de olsa voltajından anlayabiliriz. Eğer akünüzün voltajı 14,4’e inmişse akünüzün o an kapasitesinin %75’i duruyor demektir. Eğer 12,2 volta inmişse %50 kapasitesi kalmış demektir. Uzun ömürlü bir kullanım için eğer kalın kurşun plakalı değilse 12,4 voltun altına inmesine izin vermeyin. Plakalı bir kurşun akünüz varsa 12,2 voltun altına indirmeyin. Oldu da akünüz 12 voltun altına inmişse size kötü bir haberim var; akünüz bir daha eski kapasitesine dönmeyebilir.

AGM ve jel akülerde sağlıklı kullanım voltajı biraz daha toleranslı olup 12,2 voltlar halen sağlıklı akü ömrü için sürdürülebilir değerlerdir.

Bugün standart sulu aküler kapasitelerinin (30) kullanımı durumunda 150-200 döngülük, AGM aküler kapasitesinin %50’sinin kullanılması durumunda 600 şarj-deşarjlık, jel aküler 1000-1500 şarj-deşarjlık, lityum aküler ise kapasitesinin %70’inin şarj-deşarjlık kullanımda 3000-5000 şarj-deşarjlık ömre sahip oluyorlar.

Alternatör

Alternatör şarj voltajına dikkat. Sağlıklı bir alternatör yükte değilken 14-14,4 volt arasında şarj eder. Eğer aküleriniz boşsa bu voltaj daha düşer ama 13,6 voltun altında olmamalıdır. Eğer 13,6 voltun altına düşüyorsa alternatörünüzün bakım zamanı gelmiştir.

Kurşun asitli aküler (Sulu aküler)

Başlangıçta alternatör, akü voltajı belirli bir seviyeye gelene kadar hızlı şarj voltajı uygular. Genelde %80 civarında şarj karakteristiği değişir ve akü ful olana kadar düşük moda devam eder. Akü tam dolunca da şarjı keser. Eğer bu kesme işlemi uygulamazsa 

(bazen alternatör bozulur) aküler aşırı şarjdan kaynamaya başlar. Akülere kulak verdiğinizde bu kaynama sesini duyarsınız ve akülere dokunduğunuzda çok ısındığını gözlemlersiniz. Teknenizde normalin dışında bir tuvalet kokusu duyarsanız, yine akülerinizi kontrol edin. Çünkü sülfürik asit kokusu tam da lağım kokusuna benzer.

Kabloları sökmeden önce mutlaka fotoğraf çekip etiketlendirin

Lityum iyon aküler

Lityum aküler yüksek voltajlarda şarjı kabul edebilir ancak alternatörünüz akünüz için fazla güçlüyse maksimum şarj seviyesini aşmak mümkün olabilir. Lityum piller bir akü yönetim sistemi ile (BMS) kontrol edilir. BMS aşırı akımlarda korumaya alarak şarjı keser. Yine de alternatörünüzün akımı akünün BMS’nin kapasitesi üzerine çıkarsa problem yaratır. Örneğin; 12 volt 100 bir lityum akünün BMS’i en fazla 100 A şarjı kabul edecektir. Lityum akülerin alternatörle ilgili bir sorunu daha vardır. Alternatör yüksek şarj durumunda çok ısınır. Bunu engellemek için DC-DC yani 12 volttan 12 volta şarj cihazı takmak aküleri korumak için çok iyi yöntem olur.

Eski tip terminaller her zaman temizlenmeli ve aşırı sıkılmamalıdır

Akü şarj cihazı (Redresör)

Akü şarj cihazları yıllar içerisinde akü teknolojileri yenilendikçe daha da gelişti. Artık üç aşamalı, hatta beş aşamalı şarj cihazları var. İlk aşama maksimumda yükleme yapar (bulk), daha sonra absorbsiyon aşaması gelir. Bu aşamada tek tek hücrelerin birbiri ile dengelenmesine çalışılır. En son da float aşamasına gelir. Bu aşamada şarj kesilir ve akünün seviyesindeki düşmeler kontrol edilerek yeniden seviyenin tamamlanması için hazır durumda tutulur. Modern şarj cihazlarında sulu, AGM, jel ve lityum aküler arasında seçim yapılabiliyor. Eğer şarj cihazınız biraz eski kalmış ve lityum için seçenek yoksa o zaman varsa AGM ya da jel opsiyonunu seçilebilir. Ama AGM’de şarj voltajı jele göre biraz daha yüksek olur. Eğer jel opsiyonu varsa bu tercih edilmelidir. Lityumu tam şarj edemez ( %98) ama bu akünüzün ömrünü uzatır. 

Bugün standart sulu aküler kullanılabilir kapasitelerinin (30) kullanımı durumunda 150-200 döngülük, AGM aküler kapasitesinin %50’sinin kullanılması durumunda 600 şarj-deşarjlık, jel aküler 1000-1500 şarj-deşarjlık, lityum aküler ise kapasitesinin %70’inin şarj deşarjlık kullanımda 3000-5000 şarj deşarjlık ömre sahip oluyorlar. Yani akünüz var diye canına okumayın. Ne kadar yüklenirseniz ömrü o kadar kısa olur.

Akülerin su seviyesi kapakları açılarak yılda 2-3 kez kontrol edilmeli

Akü izleme sistemleri

Akü izleme sistemleri tek tek tüm akülerin üzerine takılı aparatlarla sağlığını, doluluğunu gösterirler ancak AGM ve jel akülerde sağlıklı kullanım voltajı biraz daha toleranslı olup 12,2 voltlar halen sağlıklı akü ömrü için sürdürülebilir değerlerdir.

Bugün standart sulu aküler kapasitelerinin (30) kullanımı durumunda 150-200 döngülük, AGM aküler kapasitesinin %50’sinin kullanılması durumunda 600 şarj-deşarjlık, jel aküler 1000-1500 şarj-deşarjlık, lityum aküler ise kapasitesinin %70’inin şarj-deşarjlık kullanımda 3000-5000 şarj-deşarjlık ömre sahip oluyorlar.

www.kayrayelken.com

Jel ve lityum gibi yeni akülerdeki kutup başları artık cıvatalı yapıya geçti, pulsuz rondelasız kullanılmamalı