Sizi Avşa Adası’na getiren rüzgârı anlatır mısınız? Şarap üretimine yönelmeye nasıl karar verdiniz?
Şaraba olan ilgim, çocuk yaşlarımda İstanbullu bir turizmci olan dedemin Avşa Adası’ndaki yazlığını ziyaret etmemle başladı. Aynı zamanda amatör bir bahçeci olan dedemin toprakla olan ilişkisini gözlemlemek bana her zaman ilham verdi. Üniversite eğitimimden sonra profesyonel iş hayatım boyunca şaraba olan tutkum hobi boyutuna ulaştı ve bağcılık ve şarapçılık üzerine araştırmalar-geziler yapmaya, fuarları takip etmeye başladım. Eşimle birlikte hobimizi işimiz haline getirmek, ada bağcılık ve şarapçılığını önce ülkemiz sonra da dünyada hak ettiği yere getirmek misyonuyla 2003 yılında bağlarımızı, 2005 yılında da Türkiye’nin yerçekimini kullanan ilk şaraphanesini kurarak şarapçılık serüvenine atıldık.
Avşa’nın Rum dönemindeki üzüm yetiştiriciliği mirası günümüze nasıl yansıyor, siz bunu nasıl yaşatıyorsunuz?
Avşa ve komşu adalarda bağcılık Antik Çağ’dan bu yana yapılıyor. Adalar çevresi batıklardan çıkan amforalar bunu kanıtlıyor, Avşa’nın yamaçlarında eski bağların izleri bugün bile görülüyor, denize inen taş setler Avşa’ya baktığınızda hemen fark ediliyor. Rumlardan kalan bağlar bunlar.
Avşa her zaman neşe ve coşkuyla anılıyor, geçmişte ada halkı panayırlarda, bağ bozumlarında birlikte eğleniyordu, biz hem bağcılığı geliştirmek hem de ada halkının bu kültürü yaşatması için çalışıyoruz.
Avşa, Marmara Denizi’nin ortasında bir ada olmasıyla eşsiz bir mikroiklime sahip. Rüzgârlar ve deniz etkisi, bağlardaki üzümlerin gelişimini nasıl şekillendiriyor? Tuzlu hava ve toprak özellikleri tat profilinde fark yaratıyor mu?
Bağcılıkta “terroir” kavramı üzümün yetiştiği iklim, toprak ve insan ilişkisini anlatır. Bir ada üreticisi olarak eşsiz bir terroir’a sahibiz. Poyrazın yön verdiği mikroiklimimiz, granitli topraklarımız ve Rumlardan miras kalan bağcılık kültürümüz üzümlerimize ve dolayısıyla da şaraplarımıza eşsiz özellikler, lezzetler sağlıyor. Poyraz sadece bağlarımızı serinletmekle kalmıyor, olgunlaşmayı geciktirerek üzümdeki aromaların gelişmesine katkı sağlıyor, şaraplarımızın daha zengin ve zarif olmasına da sebebiyet veriyor. Granitli topraklarımız ise şaraplarımıza hem mineral bir dokunuş yapıyor hem de yıllanma için çok önemli olan asiditeyi destekliyor.
Şarap üretiminin geleneksel yöntemleri üzerine çok çalışan, araştırmalar yapan bir üretici olarak şarap-deniz ilişkisi adına ulaştığınız bilgilerden bizimle paylaşacağınız anekdotlar, şaşırtıcı bilgiler var mı?
Avşa ve Marmara Adaları çevresindeki batıklarda yoğun olarak rastlanan amforalar adalarda çok eski dönemlerden itibaren şarap üretildiğini ve deniz yoluyla nakledildiğini gösteriyor. Adalarda üretilmiş şarapların fıçılarla çektirmelere yüklenerek Galata’ya nakledildiğini biliyoruz. Deniz ve deniz ulaşımı şarabı, dolayısıyla da şarap kültürünü taşımada ve yaygınlaştırmada önemli rol oynamış tarih boyunca.
Yerçekimini kullanarak şarabı yormadan yapılan üretim tekniği ürünün doğallığını korumak için mi tercih edildi? Geleneksel yöntemlerle arasındaki fark nedir?
Üzüm canlı bir meyve ve şarap fermente yani yaşayan bir içkidir. En zarif şarapların en nazik üretim metotlarıyla üretilebileceğini düşündüğümüz için pompalar yerine yerçekimini kullanarak yani mekanik hareketi en aza indiren ve şarabı yormayan üretim felsefesini benimsedik. Şarap stabiliteyi sever, hareketi sevmez.
Ada karası üzümünün aldığı coğrafi işaret ve Ada Karası Hasadı Festivali ile birlikte neler değişti? Festival zamanı Avşa’da nasıl etkinlikler oluyor?
Ada karası üzümü önce üzüm olarak coğrafi işaretlendi, sonra Türkiye’de bir ilk olarak ada karası şarabı tescillendi. Bu yıl şarabımızın Avşa için taşıdığı değer katlanarak arttı. Bağ bozumu bizim geleneğimiz, hasadı dünyanın her yerinde şenliklerle kutlar çiftçiler. Biz geçen yıldan başlayarak Bir Başka Avşa başlığı altında bir seri etkinlik düzenliyoruz. Şarabın ada ekonomisine katkısı, korumamız gereken tarım alanları, bağlar üzerine ada halkını bilgilendiriyor ve Avşa’nın Trakya ve Kuzey Ege bağ rotaları arasındaki eşsiz konumuna dikkat çekmeye çalışıyoruz.
Bu yıl bu eksende paneller düzenleyeceğiz, bağda buluşma ve hasat şenliği yapacağız. Şarap üzerine çalışan kıymetli araştırmacılar, karar vericiler, turizm ve gastronomi yazarları, akademisyemler bizimle olacak. Ada karası şarabı yanında Marmara adalarının kadim mutfak kültürünü de hatırlatan özel menüler hazırlıyor ve tanıtıyoruz.
Avşa’nın şarapçılık tarihi, kültürel birikimi, bugün adanın sosyal ve ekonomik yaşamında etkisini sürdürüyor mu?
Etkisi gündelik yaşamda izlerini iskelede Avşa’ya indiğiniz andan itibaren kendini gösteriyor. Yerel üreticilerin ürünlerini satan dükkanlar, üzüm temalı heykeller sizi karşılıyor. Lokantalarımızda yerel şaraplarımız servis ediliyor, sadece Avşa’da değil, tüm Marmara takım adalarında üstelik. Eski şaraphanelerde tadım yapmak, bağlarda dolaşmak, üzümden bir salkım kopartmak hâlâ mümkün. Avşa tüm doğallığı ile şarabı hayatın içinde yaşatıyor.
Avşa, yaz turizminde popülerleştikçe, bağcılık kültürü ile turizm aktiviteleri arasında bir gerilim oluşuyor mu? Sürdürülebilir turizmin geliştirilmesi için neler söyleyebilirsiniz?
Önoturizm turizm çeşitlemelerimiz içinde öne çıkıyor. Daha iyi harcayan kültür alıcısı ve gastronomiye meraklı bir kitlenin de gelmesini istiyoruz. Bu şekilde Avşa’da sezonu uzatabilir, ekonomisini canlı tutabiliriz. Bağcılık ve şarap turizmi gelirleri artarsa daha korumacı bir turizm anlayışı da beraberinde gelecektir. Eylül Avşa’nın en güzel mevsimidir, balık boldur, deniz cömerttir. Dolayısıyla iki turizm anlayışı birbirine pozitif etki edecektir.
Tekne ve deniz yaşamıyla da yakın bir ilişkiniz var mı, balık tutar mısınız?
Çocukluğumda balık tutmaya çok düşkündüm. Babamla balık tuttuğumuz anılarım hâlâ çok canlıdır.
Avşa’da bağlı bir teknenin havuzluğundasınız, yerel tatlardan nasıl bir sofra kurarsınız, bu sofraya ne tip bir şarap eşlik eder?
Marmara’nın eşsiz pembe karidesiyle başlarım. Hafif haşlanmış, ayıklanmış karideslerin üzerine bu kıyılardan soğuk sıkım zeytinyağı, ince kıyım maydanoz ve biraz deniz tuzu… Lezzet tam da olması gerektiği gibi.
Bu bölgenin özel peynirleri sofrada mutlaka yerini alır. Hafif tuzlu kelle peyniri şaraba çok yakışır. Az tuzlu mihaliç peyniri ise zamanla güzelleşen bir lezzet olarak sofranın yıldızlarındandır.
Paşalimanı kıyılarından toplanmış taptaze tarakları, sadece zeytinyağı ve limonla sunarım. Yanına da Kapıdağ mor soğanı ile hazırlanmış bol zeytinyağlı tekmil fava…
Tuzlu sardalya ya da tuzlu kolyoz bu sofranın olmazsa olmazıdır. Adanın istavriti ise hafif kurutulmadan kızartılırsa harika olur; her mevsim oltaya gelir ve eşsizdir.
Tatlı olarak şarapta pişirilmiş armut, yanına da belki bir top sakızlı dondurma… Böylece sofra hem hafif hem de zarif bir şekilde tamamlanır. Bu zengin sofraya eşlik edecek şarap ise elbette coğrafi işaretli yerel üzümümüz ada karasından ürettiğimiz bir roze olur. Ferahlatıcı yapısı ve meyvemsi notalarıyla tüm bu tatları dengeleyerek unutulmaz bir akşam yaratır.
Avşa Adası’na gitmek isterseniz Coast Guide Türkiye’nin önerisi: Yiğitler Barınağı
40° 29’ 57.29” K-27° 31’ 46.34” D
Avşa Adası’nın doğu tarafında Paşalimanı Adası’na bakan mevkideki Yiğitler Barınağı’na bağlanabilirsiniz. Avşa Adası Yiğitler Köyü Su Ürünleri Kooperatifi tarafından çalıştırılan barınak, bölgenin en korunaklı yeri. Tekneler demir atarak kıçtankara veya aborda olurlar. Ana mendirek içindeki rıhtımda derinlik 5-6, kara tarafındaki rıhtımda 4 metredir. Dip kumdur. Elektrik ve su verilen barınak 35 tekne kapasitelidir. Yakıt tankerle getirilir. Acil durumlarda 10 metreye kadar tekneler kızakla karaya alınabilir. Elektrik ve polyester ustaları vardır. Yiğitler Köyü içindeki barınağın etrafında marketler, restoranlar bulunur. Avşa merkezde sağlık ocağı ve eczane vardır. Barınak Avşa Adası merkezine 3 kilometre mesafededir. Dolmuş ve taksi bulunur. Avşa merkezden Erdek, Tekirdağ, Marmara Ereğlisi’ne deniz ulaşımı mevcuttur. Otel ve pansiyon vardır. Yiğitler beldesinde pazartesi, Avşa merkezde salı günleri semt pazarı kurulur.
