Popüler Konular : Size özel indirim... | Naviga kitapları art... | Navigasyon-Temmuz 20... |
Yeni başlayanlar için meteoroloji-Nisan'14
Gökhan Abur
16.06.2015
A | a
Yeni başlayanlar için meteoroloji-Nisan'14


İnsanlık tarihi kadar eski bir bilim dalı olan meteoroloji, çoğumuz için yabancı bir dil gibi. tüm karmaşıklığının yanı sıra hepimizin anlayıp tahminlerde bulunabileceği temel kuralları var. Yeni başlayanlar için temel hava tahmini taktiklerini derledik.


Seyre çıkmadan önce rotanızı belirlerken meteorolojik seyir planı yapmayı unutmayın, özellikle kıyı veya açık deniz yarışlarında rüzgârı iyi kullanmanız gerektiğini hesaba katın. Uzun vade rüzgâr tahminlerini göz önüne almayın, 6 ve katları saatleri inceleyin ve 24 saati geçen tahminlere güvenmeyin. Basınç değişiminde normal dışı bir sapma varsa mutlaka bulutların gelişimi, denizin durumu ve rüzgârın dönüşüne bakarak önünüzdeki saatlerde teknenizi etkileyebilecek hava olaylarını anlamaya çalışın. Yüksek ve alçak basınç alanlarının yerlerini ve hareketlerini takip edin ve her yükseğin eteklerinde onun zayıflamasını bekleyen bir alçak basınç olduğunu unutmayın.
 
Bulutlar
Bulutları gözlemleyerek havanın nasıl olacağıyla ilgili tahminde bulunabilirsiniz. Bulutların bulundukları rakım ve tiplerine göre özellikleri vardır.
 
Yüksek bulutlar
Cirrus: İnce, tüy gibi, şeffaf bulutlar çiseleme ve eğimli yağış izleri bırakır.
Cirrocumulus: Küçük pamuk parçaları gibi görünen ince bulutların gölgeleri olmaz. Yüzey rüzgârlarının esme yönüne dik şekilde yerleştiklerinde yağmurun yerel olarak yoğun olacağı anlamına gelebilir.
Cirrostratus: İnce beyaz bulutlar, bazen sadece güneş ve ayın etrafında haleler şeklinde belirir.
 
Orta tabaka bulutları
Altocumulus: Gri ya da beyaz parçacıklar halinde görünürler ve hava tabakalarıyla ilgili genel kararsızlık eğilimine işaret ederler. Havanın bozulma olasılığı için artmaları, iyileşme olasılığı için azalmaları gerekir.
Altostratus: Gri ya da mavi bulut katmanı güneş ışınlarını engelleyebilir.



 


Alçak tabaka bulutları
Stratus: İnce, gri, kağıt gibi alçak bulutlar, çiseleme ya da kar getirebilir.
Stratocumulus: Yuvarlak kenarlı alçak küme tabaka bulutları.
Nimbostratus: Koyu, gri renkli, şekilsiz bulut katmanları yağmur, kar ya da sulu sepken taşıyabilir.
 
Dikey bulutlar
Cumulus:
Yumuşak hava koşulları ile hafif ve orta derecede rüzgâr olduğuna işaret eden altı düz kubbe şeklindeki bulutlar. Cumulonimbus: Geniş, koyu, şişkin tepeli bulutlar, sağanak, gök gürültülü fırtına, hatta dolunun habercisidir. Kuvvetli sağanaklar, dolu ve hortum oluşturması bakımından iyi tanınması gereken kararsız havanın en önemli bulutudur. Bulutun yakını ve özellikle de altı denizciler için oldukça tehlikelidir.
 
Kıyı şekilleri
Rüzgâra bağlı olarak mutlaka rüzgâraltı ve üstü sahalarının iyi belirlenmesi, kıyı seyrinde rüzgârın karadan denize doğru esmesi durumunda meteorolojik raporda belirtilen rüzgâr yönünün sağa doğru 10-15˚ sapacağının unutulmaması gerekir. Kıyı boyunca esen rüzgârlar kıyı şekillerini takip ederek eserler. Bu esme sırasında değişik yazılarımda belirtmeye çalıştığım gibi koy, burun, boğaz gibi kıyı şekilleri; adalar ve dağılımlarının rüzgâra etkilerinin de iyi bilinmesi gerekir.
 
Denizde dalga oluşumu, rüzgâr ve dalga ilişkileri
Dalga bir enerjinin taşınımı sonucu, denizde meydana gelen tepe ve çukurların oluşturduğu topluluklardır. Rüzgâr, deprem ve med cezir denizde dalga oluşturan önemli enerji kaynaklarıdır. Denizde rüzgârın oluşturduğu gerçek (seas) ve ölü (swells) dalgalar rüzgâr ve akıntı seyrinde önemli olduğu kadar, ölü dalgaların yön, yükseklik ve periyotları açık deniz seyrinde yaklaşmakta olan bir fırtına veya kuvvetli rüzgârın saptanması bakımından da önemlidir.



 
Amiral Beaufort’un rüzgâr ve deniz arasındaki ilişkiye bakarak hazırladığı ve 1874 yılından beri denizcilerin kullandığı skala, dalga yüksekliklerine göre 0-12 arasında 13 kademede olarak hazırlanmıştır. Bu skala ilk üç saat içinde kullanılmadır, üç ve üçün katları saatlerde rüzgâr aynı kuvvette esmeye devam etse de deniz durumu ve dalga yükseklikleri değişecek bu da rüzgârın daha kuvvetli estiği izlenimi verecektir. Oysa rüzgâr hızında bu süre içinde değişiklik olmayabilir. Denizin derinliği, kıyı şekilleri bölgedeki adalar rüzgâr hız ve yönünü etkilediği gibi oluşturacağı dalgaları da etkileyecektir. O nedenle bazı denizlerde dalga yükseklikleri daha fazla olmasına rağmen rüzgâr o dalgayı oluşturacak güçte değildir veya rüzgâr çok kuvvetli esmesine rağmen oluşturduğu dalgalar daha düşük olabilir (Marmara’da olduğu gibi).
 
Atmosferdeki ışıklı olaylar
Atmosferde görülen ve meteor olarak isimlendirilen renkli ve ışıklı olaylar kısa süreli hava tahminlerinde denizcileri uyarması bakımından önemlidir.
 







Hale

Güneş ve ayın etrafında oluşan mor renkli halkadır. Yüksek tabaka bulutlardan cirrostratus bulutun içindeki buz kristallerinin güneş ve ay ışığını kırması sonucu oluşur. Gece seyrinde hale olayı oluşur ve bunu 45˚ açı ile görürseniz sistem size daha yakın demektir. Cirrostratus bulutu sıcak hava kütlesinin yaklaştığını haber verir.
 
 
Hale olayının oluşumunda
1. Barometrede değişim yoksa etkisi altına gireceğiniz sistemle sıcaklıklar yükselecektir. Hava kararlı ve sakindir, gecenin ilerleyen saatlerinde görüş giderek bozulacak ve sıcak adveksiyon sisi olarak isimlendirilen sis hemen dağılmayacağı için çatışma kurallarına dikkat ederek seyir yapmanız gerekir.
2. Termometre yükselirken barometre düşmeye başlamışsa bir alçak basınç ve buna bağlı bir sıcak cephenin etkisine girdiğinizi anlamalısınız. Sıcak cephenin hemen arkasında bulunan soğuk cephe önündeki kuvvetli ve fırtına boyutlarına çıkabilecek güneyli rüzgârlar, gerçek ve ölü dalgaların oluşturacağı karmaşık deniz, sağanak yağış ve rüzgâr sağanakları kısa süre içinde teknenizi etkisi altına alır. O nedenle denizciler hale olayını gördüklerinde havanın kısa süre içinde bozacağını söyler. Atmosfer elektriğin değişik şekillerde açığa çıkması etkisi altında gireceğiniz hava olayların anlaşılması bakımından önemlidir. Gelişimi sırasında aşırı elektrik yüklenen dik gelişmeli bulutlardan cumulonimbus’un oluşturduğu bu ışıklı olayların iyi gözlenmesi gerekir.
 
Şimşek
Atmosfer elektriğinin açığa çıkması sonucu oluşan bu ışıklı olay cumulonimbus bulutunun yaklaştığını haber verir, ışığı gördüğünüz anda bulutun uzaklığı yaklaşık 10 deniz milidir. Şimşek ve gök gürültüsünün (oraj) aynı anda görülmesi durumunda bulutun oluşturacağı kötü hava koşullarının etkine girdiğinizi anlamalısınız.
 
St Elmos ateşi
Cumulonimbus bulutunun gemi direklerinde oluşturduğu ışıklı bir olaydır. Bulutun etkisine girdiğinizi haber vermesi bakımından önemlidir ışık sönünceye kadar bölgeden uzaklaşılmalıdır.
 
Ayın durumu
Ayın hilali dikse denizcilerin deyimiyle ay ayaktaysa denizci yatakta, hilal yatıksa denizci ayakta olmalıdır. Açık denizde eski denizcilerin bu öngörüsünü deneyebilirsiniz. Bu işaretlere rağmen açık deniz seyrinde alınan raporların iyi yorumlanması yanında mutlaka kısa süreli hava tahmini yapabilecek düzeyde meteoroloji bilmeniz gerekir.
 
Sis tahmini
Seyir güvenliği ve denizde çatışma kurallarının doğru uygulanması bakımından görüşün kısıtlanması oldukça önemlidir. Bulunduğunuz bölgede oluşabilecek yerel sisler veya stratus bulutun oluşturacağı sislerin önceden anlaşılabilmesi önemlidir. Teknede bulundurulması gereken barometreden sonraki en önemli meteorolojik alet psikometredir (kuru-ıslak termometre). Açık denizde görüşün netleşmesi bir fırtınanın habercisi olabilir, basıncın değişimi, alçak basınç alanının bulunduğu yer, bulutların şekil değiştirmesi, rüzgârın dönüşü ve deniz durumuna bakarak seyir bölgenizde sizi etkileyebilecek kuvvetli rüzgâr ve fırtınayı anlamaya çalışın. Aldığınız son meteorolojik raporları da değerlendirerek daha sakin bölgeye doğru rotanızı değiştirin.
 
Sözel raporlarda                  Uluslararası görüş ve sis bilgileri
Adı                                         Görüş mesafesi
Thick fog (Yoğun sis)             366 metre
Fog (Sis)                                1.000 metre altında
Mist (Pus)                              1.000-2.000 metre
Poor (Zayıf)                            2 milden az
Moderate (Orta)                      2-5 mil
Good (İyi)                               5-30 mil
 
 
Güneş ne zaman batacak?
Alacakaranlıkta güneşin ne zaman batacağını merak mı ediyorsunuz? Hemen cep telefonunuza sarılmayın, güneş batışını hesaplamanın eski ve çok daha eğlenceli bir yolu var. Kolunuzu uzatın ve güneş ile ufuk çizgisi arasındaki mesafeyi parmaklarınızla ölçün. Her parmak 15 dakika günışığına eşittir, dört parmak bir saat...
(David Seidman’ın The Anti-Pirate Potato Cannon: And 101 Other Things for Young Mariners to Build, Try, and Do on the Water, adlı kitabından)


Etiketler :
 
           
 
SİTEDE ARA
               
Naviga Yayınları
 
 
 
HAVA DURUMU
 
 
 
 
 
FIRTINA TAKVİMİ

03 Haziran Filizkoparan Fırtınası (3 gün)

10 Haziran Ülker Doğumu (3 gün)

22 Haziran Gündönümü

27 Haziran Kızılerik 

28 Haziran Fırtına (2 gün) 

TAKVİM
 
 
NAVİGA ÜYELİK
okuyucu@navigamagazin.com Adres: Kalamış Fener Cad. İskele Sok. (Gamze Sok.) No: 2 Kalamış 34025 Kadıköy-İ
NAVİGA E-BÜLTEN
 
Tasarım & Kodlama: Tekklik Bulut ve Internet Hizmetleri