Popüler Konular : Nisan sayısı bayiler... | Palamut&CPM Tuzla'da... |
Boya-Ş. Erdinç Sezer
admin
A | a
Boya-Ş. Erdinç Sezer  

Boya-Ş. Erdinç Sezer


Gemi inşa mühendisi Ş. Erdinç Sezer, 19 yıldır yat boya sektöründe çalışıyor. Karma Yat Teknik firmasının sahibi.

Teknemi birkaç haftalığına bakım işleri için karaya çıkardım. Çıkarınca gördüm ki gövdedeki zehirli boyanın bazı bölümleri pul pul kalkarak soyulmuş. Neyse ki sorun çok büyük değildi ve küçük yamalarla hallettim. Ancak bu sorunun neden kaynaklanmış olabileceği kafama takıldı. Geçen kış teknemi karaya çektiğimde eski zehirliyi temizlemiş ve üç kat epoksi uygulamıştım. Son olarak da iki kat zehirli sürmüştüm. Sizce bir yerde hata mı yapmışım? Zehirlinin bir daha soyulmasını engellemek için ne yapmalıyTeknemi birkaç haftalığına bakım işleri için karaya çıkardım. Çıkarınca gördüm ki gövdedeki zehirli boyanın bazı bölümleri pul pul kalkarak soyulmuş. Neyse ki sorun çok büyük değildi ve küçük yamalarla hallettim. Ancak bu sorunun neden kaynaklanmış olabileceği kafama takıldı. Geçen kış teknemi karaya çektiğimde eski zehirliyi temizlemiş ve üç kat epoksi uygulamıştım. Son olarak da iki kat zehirli sürmüştüm. Sizce bir yerde hata mı yapmışım? Zehirlinin bir daha soyulmasını engellemek için ne yapmalıyım? (temmuz'15)
Turgut Gemici 

 

Bu tip sorunlarınız olduğunda biriki fotoğraf da yollayabilirseniz, durumun tespitine çok faydalı olur. Bu fotoğrafl arı köşemizde de yayınlayabiliriz. Benzer sorunlarla karşılaşan diğer tekne sahipleri için de örnek olur. Ayrıca kullandığınız ürünlerin isimlerini de yollarsanız ürün bilgi föylerini ve boya ile ilgili bir sorun olup olmadığını kontrol edebilirim. Zehirli boya, epoksi astar üzerinden soyuluyorsa birkaç neden olabilir. Teknenizin altını kendiniz boyadığınız için yüzeylerin çevreden gelebilecek toz, yağ, tuz vs. üzerine uygulamadığınızı düşünüyorum ve bu ihtimali geçiyorum.

Birinci olasılık, epoksi astarın üzerine zehirli boya sürmek için tanımlanan süre geçtikten sonra uygulama yapılmasıdır. Epoksi astar uygulandıktan sonra 5 ila 7 saat içinde zehirli boyanın uygulanması gerekir. Yalnız dikkat! Süre astar uygulaması başladığı anda alınır, bittikten sonra değil. Ayrıca bu uygulama aralığı hava sıcaklığına göre değişir. Uygulama başlamadan, ürün bilgi föyleri kontrol edilerek her bir astar katı ve zehirli boya katı için zamanlama planı yapmak gerekir. Ortam şartlarınız en fazla yedi saat içinde zehirli boyanın uygulanmasını gerektiriyor ve bu süre geçtikten sonra uygulamışsanız, yapışma tam anlamı ile gerçekleşmez.

Epoksi astarların, gece sıcaklıklarının 10˚C’nin altına indiği durumlarda  da kullanmamak gerekir, yine yapışma ile ilgili risk alırsınız. Diğer olasılık, önceki yazılarımızda bahsettiğimiz ‘çiylenme noktası’ (dewpoint) kontrolünün yapılmamış olmasıdır. Havanın çok nemli, yüzeyin ısısının da düşük olduğu zamanlarda havanın nemi yüzeyde yoğuşur. Bu nem çıplak gözle görülmese de katlar arası yapışmaya mani olur. Profesyonel uygulamalarda çiylenme noktası, yüzey sıcaklığı en az 3˚C’nin üzerinde olmadıkça uygulama yapılmaz. Zehirli boya kendi arasındaki katlarda bu soyulmayı yapıyorsa dewpoint ve/veya çevreden yüzeye yapışabilecek kirleticilerin buna sebep olduğunu düşünebiliriz. Bundan sonra böyle bir olayla karşılaşmamak için işe başlamadan önce kullanacağınız boya föylerini okuyup bir iş planı yapmalı ve astarla zehirli boyayı doğru zamanda buluşturmalısınız. Çiylenme noktasını ölçen bir elektronik termometre edinmeniz de uygulamayı garanti altına alacaktır.

 

Kendi teknemi yapmaya çalışıyorum. Postaların yapımında piyasada bulunan ve marin tutkal diye bilinen ürünü kullanabilir miyim? Yoksa epoksiyi mi tercih etmeliyim? (temmuz'15)
Haldun Karakaş

Epoksi reçine marin tutkaldan çok daha kuvvetli, dayanıklı ve uzun ömürlü bir malzemedir. Daha ekonomik ve kullanımı kolay olan marin tutkalı üstbina ve mobilyalarda kullanabilirsiniz. Yapısal elemanlarda (posta, kemere, tülani vs.) ve borda kaplamaları gibi su ile iç içe olan b.lümlerde ise epoksi reçine kullanmanızı tavsiye ederim.

 

Sintine boyası (Mart’14)

Teknemin sintinesini ilk kez boyayacağım. Seçeceğim boyanın özellikleri ne olmalı? Boyarken dikkat etmem gereken şeyler var mı? Tavsiyede bulunabilir misiniz? Bir de bu boyayı ne kadar zamanda bir tekrarlamak gerek.
Sedat Aygün
 
Teknenizle ilgili detay vermeyince size uygun bir sistem öneremiyorum. Genel hatlarıyla sintine boyasından beklentiler aşağıdadır. Bir sıralamaya koymadım, tekneden tekneye, kaptandan kaptana bu önem sırası değişebilir.İyi bir sintine boyasının su, tuz, kimyasal temizleyiciler, yağ, yakıt ve asite karşı dayanıklı olması gerekir. Bu maddeler leke bırakabilir veya boyanın zaman içinde kabarmasına/kalkmasına neden olabilir. Temiz bir sintine görmek istiyorsanız, böyle bir durumda yeniden boyamanız gerekir.İyi bir sintine boyasının, uzun süre tekrar boyamaya gerek duyulmaması gerekir. Sintine boyamak genellikle kolay bir iş değildir. Mutlaka ulaşılamayacak yerler, hortumlar, kablolar, dar ve sıkışık bölümler olur. Bu nedenle ilk boyamanızda çok titiz olmanızı, gerekli zamanı ayırmanızı ve iyi bir boya seçerek bu işi bir kerede bitirmenizi öneririm. İyi bir sintine boyasının ayrıca tekne gövdesini su, nem ve kimyasal maddelere karşı koruması, bunları alta geçirmemesi gerekir. Sintinesinde sürekli su bulunan fiber teknelerde ozmoza, ahşap teknelerde çürümeye, çelik teknelerde ise korozyona karşı gövdeyi korumalıdır. Su ve kimyasal geçirimsizlik epoksi astarlarla sağlanabilir.İyi bir sintine boyasının kolay temizlenir olması gerekir. Sintineye mutlaka bir şeyler dökülecektir ve bunlar yukarıda saydıklarımızla sınırlı değildir. Teknede yemeği seviyorsanız bir sallantıda masadan kayıp giden meyve suyu, çorba, şarap vs. farşlardan sintineye inecektir ve yayılıp kokmaması için acil müdahale gerektiren durumlardır. Kolay temizlenebilen boyalar ise parlak sonkat boyalardır. Benim önerim tekne sintinelerinin 2-3 kat epoksi astarla astarlanması ve üzerlerinin çift bileşenli bir sonkatla boyanmasıdır. Sizin tekneniz sintinesinde sürekli su bulunan teknelerden değilse, güneş ışığı da görmediğinden 5-10 sene sintineyi boyamanız gerekmez.
Boyarken dikkat etmeniz gereken hususlar;
1. Çok iyi havalandırma gerekir. Unutmayın! Solventli boyalar yanıcı ve parlayıcıdır. Sonkat boyaların yarıdan fazlası solventtir. Solventler havadan ağırdır, boya kurudukça havaya karışır ve dibe çöker. Fırça, rulo veya boya tabancası kullanmanız bunu değiştirmez, risk aynıdır. Siz az bir koku alırken sintine ve tanklar solventle dolmuş patlamaya hazır bir bomba haline gelmiş olabilir. Baş kamaradaki boya işinin solventi, kıç kamaradaki ısıtıcı, aydınlatma vs. tarafından tetiklenebilir. Kapalı mahallerde boya yaparken mümkün en alt noktadan hava emilmeli ve temiz hava yukarıdan basılmalıdır. Solventsiz veya su bazlı boya tercih ederek bu riski bertaraf etseniz de maliyet ve performansları pek orantılı olmaz.
2. Mutlaka kömür filtreli yüz maskesi, koruyucu gözlük ve eldiven kullanın.Uygulama bilgilerini boya firması yetkilisinden veya internetten kolaylıkla edinebilirsiniz. Özellikle sintineler için zımparadan önce yağdan arındırma amaçlı deterjanla yıkama veya solvent ile silme tavsiye edilir. Benim önerim ilk iş olarak havalandırmayı çözün; solvent silme sırasında da gerekir, yıkama sonrası nemin tahliyesinde, boyanın uygulamasında ve boyanın kurumasında da.
 
Zehirli boya alternatifleri (Aralık’13)
Merhaba, internette dolaşırken bir yöntem gördüm. Buna göre teknenin altını özel bir alaşımla kaplıyorlarmış ve böylece beş yıl boyunca zehirli boya yapmak gerekmiyormuş. Böyle bir yöntem var mı? Önerir misiniz? Bu alaşım nedir? Bir zehirli en uzun ne kadar süre dayanır?
Serdar Aktaş
 
Zehirli boyaya alternatif olan ve uzun ömürlü olduğunu iddia eden birkaç sistem mevcut. Siz alaşım kaplama derken sanırım boya gibi uygulanan, epoksi bağlayıcılı ve bakır oranı yüksek bir kaplamadan bahsediyorsunuz. 5 ila 10 yıl arası performans vaat eden bu ürünleri kullanma şansım olmadı, dolayısıyla doğrudan tavsiye edemem.
Bu tip ürünleri kendi sitelerinden ve forumlardan incelemeniz faydalı olur. Benim gördüğüm kadarıyla midye ve kekamoz kirlenmesine karşı başarılı sonuçlar alınıyor ancak yosun, alg ve sümüksü maddelerin periyodik olarak temizlenmesi gerekiyor. Beş yıl yeniden boya yapılmasa bile her sezon öncesi alt yıkama yaptırmak, kaplamada bir hasar oluşup oluşmadığını kontrol etmek ve varsa tamir etmek gerekir. Zehirli boya performansı seyir alışkanlıklarınıza, dolaşılan suların özelliklerine vs. birçok etkene bağlıdır. Zehirli boya seçiminde kullanıcının öncelikleri ana etkendir; fiyat, performans, karaya alma periyotları vs. Mevcut zehirli boyaların çevreye verdiği zararlar sizi rahatsız ediyorsa bu çevreci metotları deneyebilirsiniz. Uygulama kararını aldıktan sonra üretici firma talimatları doğrultusunda uygulamayı yapın/yaptırın. Yanlış uygulama performansı doğrudan etkiler.
 
Boya sökücüler (Kasım’13)
Teknedeki eski boyadan kurtulmak için boya sökücü kullanmak doğru ve işe yarar bir yöntem mi? Jelkota zarar verdiğini duydum, doğru mu? Boya sökücüyü uygularken nelere dikkat etmek gerekir? İnsan sağlığına ve tekneye zararları var mı?Abdullah Kurukaya
 
Kimyasal boya sökücüler, eski ya da yeni boyanın yüzeyden alınması için kullanılabilecek yöntemlerden yalnızca biridir. İyi havalandırılmış bir ortamda, az ekipmanla son derece kullanışlı bir yöntem olabilir. Dikkat edilmesi gereken işin doğru planlanması, boya sökücünün seçimi ve uygulamasıdır. Küçük alanlarda, boya üzerinde gerektiği kadar bekleterek jelkota zarar vermeden boya sökme işlemini yapabilirsiniz. İlk olarak, yüzey malzemesi ve sökülmek istenen boyanın cinsi göz önüne alınarak boya sökücü belirlenir. Dik ve tavan gibi ters yüzeyler için jel tipi boya sökücüleri tercih edebilirsiniz. Piyasada çok çeşitli boya sökücüler vardır, mutlaka teknik föyünü okuyun, ondan sonra satın alın. Hatta önce ufak bir miktar alıp bu miktarla ne kadar alanı, ne kadar sürede sökebildiğinizi kontrol edin. Boya sökücüler mevcut boyanın kalınlığına ve kaç yıllık olduğuna göre farklı performans göstereceklerdir.
Buna göre işin toplam süresini ve kullanılacak malzeme miktarını tespit edebilirsiniz. Uygulama sırasında havadar bir ortamda çalışmaya ve koruyucu tulum, eldiven, gözlük, karbon kömürlü maske takmaya dikkat edin. Toz olmayacaksa da kimyasal gazlar açığa çıkacaktır.Boya söküldükten sonra yüzey çok iyi durulanmalı veya önerilen bir solventle silinmelidir. Yeni boya katı uygulanacaksa, bu işlem zımparadan önce yapılmalıdır. Bu yapılmazsa boyanın yüzeye yapışmasında sorun çıkabilir. Bu sistem, bilinçli kullanıldığı takdirde insan sağlığına ve tekneye diğer yöntemler kadar zarar vermez. Çevresel açıdan iş bitiminde çıkacak atıkların evsel çöp yerine, marina veya tersane gibi alanlardaki boya çöpüne atılması uygun olacaktır.
 
Jelkot hasarı (Eylül’13)
Teknemin jelkotunda hasar oluştuğunu gördüm. Acaba bu hasarı kışa girmeden mi tamir etmeliyim yoksa kışın karaya çekmeyi bekleyebilir miyim? Gecikme ne gibi sorunlara yol açar?
Hasan Topkaya
 
Gövdedeki hasar sadece jelkotta ise onarım için bekleyebilir. CTP/GRP laminasyondaki yüzeysel hasarlar bile birkaç ay onarılmadan bekletilebilir. Ancak, tekne gövdesinin sağlamlığını etkileyecek olan hasarlar ve sandviç teknelerde merkez malzemenin (köpük, balsa vs) ıslanmasına yol açabilecek hasarlar acilen onarılmalıdır.
 
Sodalı suda zehirli kullanımı (Ağustos’13)
İyi çalışmalar, Benim Van Gölü’nde 1993 model 35 feet’lik bir Beneteau yelkenli teknem var ve zehirli boyasını yenilemem gerekiyor. Van Gölü sodalı olduğundan hangi zehirli boyayı kullanmam gerektiğini bilmiyorum.
Teşekkürler. Emin Koç
 
Emin Bey, çok güzel ve ender bulunur bir soru. Sodalı su için ayrı bir ürün yok. Burada da denizde kullanılan, yelkenli tekneler için ideal olan eriyen tip (s elf polishing veya eroding) zehirlileri kullanabilirsiniz. Bu konuda boya firmalarına da danışmakta fayda var. Kendi ürün gamlarından en uygun olanı önereceklerdir. Türkiye göllerinde maalesef çok fazla tekne, hele ki yelkenli tekne göremiyoruz. Keşke her gölde bir yelken kulübü olsa ve çocuklarımız yelken sporuyla tanışma fırsatı bulsa.
Emin Bey, konuyu siz açtınız, ben de biraz genişleteceğim. Edebiyatçı değil de mühendis olduğumdan olsa gerek, maddeler halinde yazmak benim için çok daha rahat.
1. ‘Zehirli boya’ yerine ‘karina boyası’ terimini kullanmayı öneriyorum.
‘Zehirli boya’nın İngilizcesi ‘antifouling paint’ yani kirlilik önleyici boyadır. İçerdiği bakır ve kalay bileşenleri, daha birçok kimyasal ile deniz canlılarını yüzeyden uzak tutması ve zehirli olması sebebiyle dilimize zehirli boya olarak yerleşmiştir. Ancak son yıllarda çevreci eğilimler ve teknolojik gelişmelerle zehirsiz ‘zehirli’ boyalar da üretilmeye başlandı. Bu boyalar deniz ortamına herhangi bir zehirli bileşik salmayıp, yüzey pürüzsüzlüğü ile veya mekanik olarak kirlilik yaratan canlıların karinaya yapışmasını engellemektedir. Bu nedenle artık bu boyalara daha kapsayıcı bir isim olarak karina boyası denilmesini öneriyorum.
2. Kapalı su havzalarında karina boyası kullanmalı mıyız?
Göllerde karina boyası kullanılması Türkiye’de vicdana kalmış. Bazı boyaların ağır metaller ve biositler içerdiğini ve göldeki tüm canlıları etkilediğini unutmayın. Zehirsiz karina boyaları ise her yeni buluş gibi fazla yaygın olmayıp daha maliyetlidir. Bu konuda da boya firmalarından fikir almanızı öneririm.
3. Tatlı suda karina boyası şart mıdır?
Göllerde denizdeki kadar agresif bir kirlenme olmadığını düşünüyorum. Midye, kekamoz gibi ana sorun yaratıcılar yok. Mücadelemiz yosun ve alg ile. Daha ufak bir tekneniz olsa karina boyası kullanmamanızı, sığ bir yerde teknenin altını periyodik olarak silmenizi önerirdim. Böylece mevcut ekosisteme zarar vermeden ve masraflı karaya alma/boyama işlemlerine girişmeden, keyifle teknenize binerdiniz.
4. Ozmoz
Tatlı su fiber tekneler için tuzlu suya nazaran daha agresiftir. Ozmotik basınç, tatlı suda daha yüksektir. Yani tuzlu suya nazaran tatlı su, fiber teknenize işlemekte daha istekli olacak, laminasyonu ağırlaştırabilir ve ozmoza yol açabilir. 93 model bir fiber tekne gölde ikamet edecekse ozmoz koruma önlemi almak için bir epoksi astar sistemiyle boyanmasında büyük fayda görüyorum.İyi seyirler dilerim.
 
Maskeleme bandını sökmek (Haziran’13)
Teknemi verniklerken boyaya damlamaması için maskeleme yapmıştım. Maskeleme için kullandığım marka oldukça kaliteliydi. İşimiz bittikten sonra saatlerce bandı sökmeye çalıştım ama beceremedim. Yağmur ve güneşin etkisiyle bant boyaya kaynamış. Bunu nasıl çıkarabilirim, öneriniz ne olur?
Bülent Öneyli
 
Mevcut boyanın poliüretan mı, yoksa sentetik mi olduğunu yazmamışsınız. Bandı yumuşatmak için üzerine bir sünger veya bez yardımıyla aşağıdaki sıvıları tatbik edin. Aceleci olmayın, bandın tamamen yumuşaması için birden fazla kere tatbik etmeniz gerekebilir. Her durumda yapılacak işlemi öncelikle ‘az görünür’ bir bölümde denemeli, yüzeye zarar vermediğinden emin olmalısınız. Bandı sökmek kadar alttaki yüzeye zarar vermemek de önemlidir. Bu nedenle ilk denemeyi sıcak su ve sabunla yapmakta fayda var. Sünger yardımı ile sıcak su ve sabun bandın üzerine sürülür, hafif hafif ovalanır. Bu yeterli olmazsa sentetik tiner bir bez yardımı ile yine ovalanarak sürülür. Normal şartlarda bu yeterli olacaktır. Maliyetli ve bulunması nispeten daha zor olduğundan, alkol veya yapıştırıcı temizlemek üzere piyasada bulunan solventleri son çare olarak deneyebilirsiniz. Ayrıca gözlük ve eldiven kullanmayı da unutmayın. Eski bir banka kartı, tahta veya reklamcıların kullandığı pleksiglas’tan yapılmış bir spatula da yumuşamış bandı yüzeyden sıyırmak için çok faydalı olacaktır. Bandı söktükten sonra da bu bölümü temiz bir bez ile cilalarsanız, kalan tutkal artıklarını da almış ve bant izi olmadan bir sezonu da garantilemiş olursunuz.
 
Şaft ve pervane boyamak (Şubat’13)
Kimileri şaft ve pervanenin boyanmaması gerektiğini söylüyor. Siz bu konuda ne öneriyorsunuz? Eğer boyanıyorsa hangi boyaları tercih etmek ve nelere dikkat etmek gerekli?
Kağan Tezel
 
Şaft ve pervaneler boyanabilir. Bu parçaların imalatında paslanmaz çelik, bronz, alüminyum gibi alaşım metaller kullanılmaktadır. Bu parçalar çok hızlı hareket ettiğinden standart karina boyalarının yapışma kuvveti yetersiz kalmaktadır. Ayrıca kullanılacak karina boyalarının içerdiği metaller bu alaşımlarla etkileşime girerek yüzey korozyonuna yol açabilir. Bu nedenlerle yapışma kuvveti yüksek ve alaşım yüzeylere zarar vermeyecek içeriğe sahip kuyruk ve pervane boyaları farklı firmalarca üretilmektedir.
Ancak ürün fiyatları yüksek ve performansları çok değişkendir. Aynı boyadan memnun olan da vardır, memnun olmayan da. Uygulama şekli ve şartları, teknenin kullanım sıklığı ve sürati dolayısıyla oluşan aşınma, pervane kavitasyonu, halat dolanması gibi mekanik darbeler boyanın performansına etki etmektedir. Kötü tecrübesi olanlar boyatmak yerine parlatmayı ve yağlamayı tercih etmektedirler. Tercih meselesidir, sürekli çalışan, temiz suda gezen, ve kışı karada geçiren tekneler için iyi bir tercih de olabilir.
Benim önerim şaft ve pervaneleri karina için kullanılan astar ve boya ile değil, bu iş için yapılmış boyalarla boyamanız yönündedir. Bu alanda geniş bir seçenek vardır, teflonlu ve silikon esaslı olanlar tercih edilebilir. Dikkat etmeniz gereken husus boya uygulama prosedürünü harfiyen uygulamak veya uygulatmaktır. Seyre çıkmasanız da haftada bir makinanızı çalıştırır ve ileri-tornistan yol verirseniz bu boyaların çalışmasına da yardımcı olursunuz.
 
 
           
SİZ DE SORUN
 İsim
 Telefon
 E-mail
  Soru
 
 
SİTEDE ARA
               
Naviga Yayınları
 
 
 
HAVA DURUMU
 
 
 
 
 
FIRTINA TAKVİMİ

01 Mart Fırtına

06 Mart 3. Cemre (Toprağa)

14 Mart Husun Fırtınası

18 Mart Kocakarı Fırtınası

23 Mart Kozkavuran Fırtınası

26 Mart Çaylak Fırtınası

30 Mart Fırtına

TAKVİM
 
 
NAVİGA ÜYELİK
okuyucu@navigamagazin.com Adres: Kalamış Fener Cad. İskele Sok. (Gamze Sok.) No: 2 Kalamış 34025 Kadıköy-İ
NAVİGA E-BÜLTEN
 
Tasarım & Kodlama: Tekklik Bulut ve Internet Hizmetleri