Popüler Konular : Tolga Pamir, Transat... | Kasım Navigasyon... | Tolga Pamir'den habe... | Abu Dhabi’de derece... |
Manevra pervanesi
Naviga
3.06.2015
A | a
Manevra pervanesi

Manevra pervaneleri yeni üretim teknelerin pek çoğunun standart donanımında yer alıyor. Pekiyi eski teknemizde
gıcır gıcır bir yeni modelin kıvraklığını yakalamak istiyorsak nasıl bir model seçmeli, nelere dikkat etmeliyiz?
Selim Yalçın/Denpar Makina

Manevra pervaneleri, 1970’lerin sonlarından bu yana kullanımda olsa da Türkiye’de 1995’ten sonra yaygınlaşmaya başladı. Bunun sebebi, marina doluluk oranlarının artması ve manevra alanlarının kısıtlanmasıydı. Tabii ki, bağlanma yeri çok rahat olanlar veya fazla manevraya ihtiyaç duymayanlar bu donanımı tercih etmeyebilir ancak inşa edilen teknelerin %90’ında standart olarak sunulmaya başlanan manevra pervanelerinin ‘olmazsa olmazlar’ listesine çoktan girdiğini söyleyebiliriz.
Piyasada üç çeşit manevra pervanesi bulunuyor; tünelli, katlanır (retractable) ve dıştan takma modeller (exturn). Bunlarda hangisinin uygulanacağı, tekne sahibinin taleplerine ve tekne tipine göre belirlenir. Teknenin su kesimi düşükse, pruvada tünel için yeterli yer olmayabilir. Bu durumda diğer iki seçenek olan katlanır ya da dıştan takma manevra pervaneleri düşünülür. Dıştan takma modeller yaklaşık 20 metreye kadar teknelerde uygulanabilir, yani teknemizin su derinliği az ama boyu 20 metreden fazlaysa tek seçeneğimiz katlanır modeldir. Katlanır modeller, tünelden ve dıştan takmalardan kaynaklanan sürat kayıplarını önlemek amacıyla daha çok yelkenli teknelerde tercih edilir.
Ancak derinliği tünelli model için uygun olan motoryatlarda da kullanılabilir. Elbette pervaneyle birlikte tahrik sistemine de karar vermek gerekir. DC, AC ve hidrolik olmak üzere üç çeşit tahrik sistemi mevcuttur. DC pervaneler, 30 metreye kadar teknelere uygulanabilir. 30 metre ve üzerinde genelde AC ve hidrolik pervaneler kullanılır. Hidrolik manevra pervanelerinin DC modellere göre kullanım süreleri daha uzun, ancak maliyeti de fazladır. Bu nedenle hidrolik baş pervaneler daha çok ticari teknelerde ve DC’nin kullanılamayacağı 30 metre üzerindeki yatlara monte edilir. Tabii ki teknede hazır bir hidrolik merkez varsa, ırgatı ve başka ekipmanlar bu sistemle çalışıyor ve yeterli kapasitede pompaları mevcutsa 20-25 metre boyda bile hidrolik manevra pervanesi tercih edilebilir. Başta da söylediğimiz gibi, bunların tümü tekne sahibinin taleplerine ve teknenin özelliklerine, kullanım şekline göre belirlenir.
Hangi güçte manevra pervanesi takılacağı ise teknenin rüzgâr alanı (tuttuğu rüzgâr) ve tünelin konulacağı nokta belirlendikten sonra hesaplanır. Genelde teknenin 22- 23 knot’a karşı kafayı çevirebileceği güçte manevra pervanesi uygulanır ancak asıl önemli olan, teknenin kullanım amacı ve seyir yapılacak bölgenin genel rüzgâr durumudur. Örneğin ticari teknelerde hem yanaşma çabuk tamamlansın hem de motor yorulmasın diye daha güçlü manevra pervaneleri tercih edilir. Hava şartları sert olan bölgelerde teknenin 30 knot’a kadar rüzgârlara kafayı çevireceği sistemler uygulanabilir. Dolayısıyla tekne sahiplerinin seyir bölgesi, şartları ve diğer detayları paylaşarak tedarikçinin doğru hesap yapmasını sağlaması önemlidir.
Şunu da belirtelim; baş ve kıç pervane olarak bahsetsek de her ikisi de aynı manevra pervanesidir, farklı olan yalnızca tüneldir ve farklı montaj tekniğiyle yerlerine sabitlenirler.

Nasıl monte edilir?
Tünelli baş pervanesinde ilk karar verilmesi gereken şey tünelin konumudur. Pervanenin monte edileceği yerde her iki bordaya da tünel çapına uygun birer delik açılır. Buraya yerleştirilecek tünelin orijinal olması, suyun akışını bozmaması gerekir. Tünelin kalitesi verim açısından önemlidir. Orijinal tünelin içine elinizi sürdüğünüzde özel jelkot sayesinde çok kaygan olduğunu hissedersiniz. Tünelin manevra pervanesi tedarikçisinden alınmasında fayda vardır zira piyasada satılan formu bozuk tüneller pervanede verim kaybına neden olabilir.

Hidrolik manevra pervanesi

İyi verim alabilmek için tünelin mümkün olduğunca pruvaya yakın konumlandırılması önemlidir. Öte yandan tünelin üst noktasından teknenin su hattına, en az bir tünel çapı kadar mesafe bırakılması da gerekir. Eğer mesafe az olursa, yani su hattına fazla yakın olursa pervane ihtiyacı olan suyu alamayıp ‘çürük su’ yapar, yani suyla birlikte hava emer. Bu da verimi düşürüp gürültülü çalışmaya sebep olduğu gibi sisteme zarar da verir. Kıç pervaneler için de aynanın ortasında, yine su hattının pervane çapı kadar altına yerleştirilecek kadar alana ihtiyaç vardır.
Yanlış montajdan kaynaklanan bir diğer problemse tünel kenarlarının köşeli bırakılmasından kaynaklanan ve dolayısıyla motor çalışırken oluşan kavitasyondur. Tünel kenarları su emişine uygun olmazsa motor yüksek devirlere çıkıp ihtiyacı olan suyu alamadığında içeri giren suyun içinde hava kabarcıkları oluşur. yine verim düşer, gürültü ortaya çıkar. Tünel kenarlarındaki hatalardan dolayı kavitasyon oluşan pervane %30-40’a kadar verim kaybına neden olur.
Montaj bitince tünel kenarlarının tünel çapının yüzde 10’u kadar yuvarlatılması gerekir ki suyu rahat emsin ve kavitasyon yapmasın. ayrıca teknenin pruvasından bakıldığı zaman tünelin içinin görünmemesi gerekir. zira tünel yanakları suya karşı direnç gösterir ve teknenin süratini keser. Bunu önlemek için tünelin ön tarafına teknenin gövde yapısına uygun bir dolgu yapmak, arka tarafını biraz tıraşlamak ya da her iki tarafı dengeli bir şekilde ayarlamak gerekir. Teknede büyükçe bir değişiklik diyebileceğimiz bu işlemde yapılacak fiber, epoksi ve boya işleri de titizlik ve uzmanlık ister. Dıştan takma manevra pervaneleri
ise montajda büyük bir kolaylığa sahiptir; teknede büyük bir delik açmadan takılabildiği için oldukça pratiktir. ayrıca diğerlerine göre baş tarafa daha yakın monte edilebilmesi (daha az derinliğe ihtiyaç duyduğu için) sayesinde daha az motor gücüyle daha iyi verim alınır. Bu tip manevra pervanelerinin dezavantajı, fiyatının tünelli modellere göre daha yüksek olmasıdır. 13-14 metre bir tekne için tünelli tip sistem yaklaşık 2.000 euro iken dıştan takma 3.800 euro civarındadır. Öte yandan montaj maliyeti daha azdır. Fakat motoru sualtında olduğu için, tamir gerektiğinde teknenin karaya çekilmesi gerekir. Tünel tipi ve katlanır tip manevra pervaneleriyse, motorları içerde olduğundan daha kolay onarılır. Sadece, arıza sualtı elemanlarındaysa tekneyi karaya çekme ihtiyacı doğar.

Dıştan takma manevra pervanesi
Bütün bu işlemleri özet olarak anlattığımızda bile ortaya çıkan şudur ki; manevra pervanesi montajı her motor ustası veya elektrikçinin yapabileceği bir iş değildir. Ustanın bu konuda eğitim almış olması önemlidir, çünkü manevra pervanesi montajı, birden fazla uzmanlığı birleştiren bir uygulamadır. Manevra pervanelerinin hızı yarım knot kadar azalttığı söylenir ancak sürtünmeye sebep olmayacak şekilde yapılan iyi bir montajda hıza hiçbir etkisi olmaz. Tünel ağızlarında sürtünmeye yol açacak yerler oluştuysa, karina yapısını bozmayacak bir dolgu çalışmasıyla akışı kolaylaştıracak bir hale getirilmesi önemlidir. Motoryatlarda, planing sırasında baş tarafta yer alan pervane su üzerine çıkacağından zaten böyle bir etki olmaz.

Elektrik bağlantısı

Pervane ve motor montajının ardından, kablolarla akülere bağlantı yapılır. Teknede yeterli kapasitede akünüz yoksa ilave akü koymak gerekir. Manevra pervaneleri ilk çalıştırmada yüksek akım çektikleri için kullanılacak akülerin yüksek demaraj akımlarına uygun olması gerekir. aküleri manevra pervanesine yakın konumlandırmak enerji kaybını azalttığı için önemlidir. akü ile manevra pervanesi arasındaki güç kablolarının doğru çapta olmaması halindeyse sistem gerekli akımı alamaz, kablolar ısınır ve erimeye başlar. Sigortanın manevra pervanesinin gücüne uygun ve yüksel demaraj akımlarına dayanıklı olması da özen gösterilmesi gereken bir başka konudur. Onun için bu tip ürünlerin paket olarak tedarikçi firmadan almakta fayda vardır.
Elektrik tesisatındaki en önemli noktalardan biri de kablo uçlarının iyi izole edilip sıkılmasıdır. Gevşek kalan ya da doğru bağlanmayan kablo uçları, aşırı ısınmaya ve verim düşmesine neden olur.
Son olarak motordan çıkan kablolar, kumanda mahalline yerleştirilecek joystick’e bağlanarak sistem çalışır hale getirilir. Tünelli ve katlanır (retractable) model manevra pervanelerinin montaj işlemi hava şartlarına göre üç ila yedi gün kadar sürer. Dıştan takma modellerin montajı ise bir-iki günde yapılır.

Manevra pervanesi kullanırken dikkat edilmesi gerekenler
* Teknenin baş tarafına yakın yüzen bir canlı varsa kesinlikle çalıştırmayın. Manevra pervanesi bir anda çok yüksek hızda çalıştığı için suda çekim kuvveti yaratır, bu da tehlikeli sonuçlara yol açabilir.
* Manevra pervanesinin motor bölmesine yakın yanıcı madde, kolay alev alabilecek malzemeler bulundurmayın.
* Kullanılmadığı zamanlarda joystick’i de kapalı tutun; çocukların oynaması veya çarpması durumunda kazaya sebep olabilir.
* Tekneden ayrılırken manevra pervanesinin ve çalışmayan diğer tüm donanımın sigortalarını kapatın.
* Pervane suda değilken kesinlikle çalıştırmayın. Boşa döndüğünde mukavemet görmediği için kısa sürede çok yüksek devirlere çıkar ve motor zarar görebilir. Bu yüzden montaj sırasında bile, ustası sadece kontrol için en fazla 1 saniye çalıştırır.
* Manevra pervanesi çalışırken yakınında tonoz halatı veya yüzen cisim varsa dikkat etmek gerekir; pervane bunları emerse zarar görebilir.

www.depar.com.tr

 
           
 
SİTEDE ARA
               
Naviga Yayınları
 
 
 
HAVA DURUMU
 
 
 
 
 
FIRTINA TAKVİMİ

06 Kasım Kuş Geçimi

07 Kasım Kasım Fırtınası

12 Kasım Lodos

16 Kasım Koç Katımı (3 gün)

23 Kasım Güney Rüzgarları

28 Kasım Ülker Dönümü
 

TAKVİM
 
 
NAVİGA ÜYELİK
okuyucu@navigamagazin.com Adres: Kalamış Fener Cad. İskele Sok. (Gamze Sok.) No: 2 Kalamış 34025 Kadıköy-İ
NAVİGA E-BÜLTEN
 
Tasarım & Kodlama: Tekklik Bulut ve Internet Hizmetleri